Για σκοπούς εναρμόνισης της κυπριακής νομοθεσίας με την Οδηγία 2009/52/ΕΚ, η Βουλή των Αντιπροσώπων τροποποίησε ανάλογα τoν περί αλλοδαπών και μεταναστεύσεως Νόμο (Ο Περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως (Τροποποιητικός)(Αρ. 2) Νόμος 100(I) του 2012).

Η συγκεκριμένη Οδηγία και ο εναρμονιστικός Νόμος εντάσσονται μέσα στα πλαίσια των μέτρων πάταξης της λαθρομετανάστευσης στην ΕΕ.

Κύριες υποχρεώσεις των εργοδοτών είναι οι εξής:

  • Να αξιώνουν από τους υπηκόους τρίτων χωρών την κατοχή και παρουσίαση έγκυρης άδειας διαμονής ή άλλου τίτλου παραμονής για ανάληψη απασχόλησης.
  • Να διατηρούν αντίγραφο της άδειας διαμονής ή τίτλου παραμονής (ή να τηρούν σχετικό μητρώο με τα στοιχεία των προαναφερόμενων αδειών) και να το θέτουν στη διάθεση των Αρχών για έλεγχο όταν τους ζητηθεί κατά τη διάρκεια επιθεώρησης.
  • Να ενημερώνουν μέσα σε διάστημα 7 ημερών το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης και το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων για την έναρξη της απασχόλησης του υπηκόου τρίτης χώρας (εκτός και αν ο εργαζόμενος διαθέτει καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος).

Εργοδότες που εκπληρώνουν τις πιο πάνω προϋποθέσεις δεν θεωρούνται υπεύθυνοι για παραβίαση της απαγόρευσης απασχόλησης παρανόμως παραμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, εκτός και αν γνώριζαν ότι το έγγραφο που παρουσιάστηκε σαν έγκυρη άδεια ή τίτλος διαμονής ήταν πλαστογραφημένο. Σε περίπτωση διαπίστωσης παράβασης, δύναται να επιβληθεί διοικητικό πρόστιμο ύψους μέχρι €3.417 για κάθε παράβαση, η πληρωμή εξόδων επιστροφής (εκεί που κινείται η σχετική διαδικασία επιστροφής του αλλοδαπού στη χώρα του) και μόνιμη στέρηση του δικαιώματος απασχόλησης υπηκόου τρίτης χώρας. Επίσης, ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει όλα τα οφειλόμενα του παράνομα διαμένοντα (το ελάχιστο ημερομίσθιο που προβλέπεται από νόμο ή συλλογική σύμβαση ή πρακτικές που ακολουθούνται σε κάθε επαγγελματικό κλάδο) καθώς και όλες τις κοινωνικές εισφορές και φόρους. Για σκοπούς καταβολής των ποινών που αντιστοιχούν σε αμοιβές, κοινωνικές εισφορές και φόρους, καθιερώνεται τεκμήριο ότι η σχέση εργασίας διήρκησε τουλάχιστο 3 μήνες εκτός και αν αποδειχθεί κάτι άλλο.

Στην περίπτωση που εργοδότης είναι φυσικό πρόσωπο και απασχολεί παράνομα διαμένοντα για ιδιωτικούς σκοπούς και υπό όρους που δεν είναι εξαιρετικά καταχρηστικοί, το ποσό που δύναται να επιβληθεί μειώνεται στο μισό.

Άλλα μέτρα σε βάρος εργοδότη παράνο-μου αλλοδαπού:

  • Μερικός ή πλήρης αποκλεισμός από το ευεργέτημα δημόσιων παροχών, ενισχύσεων ή επιδοτήσεων (συμπεριλαμβανομένων των κονδυλίων της ΕΕ) για μέχρι 5 χρόνια.
  • Αποκλεισμός από τις δημόσιες συμβάσεις για μέχρι 5 χρόνια.
  • Μερική ή ολική ανάκτηση δημόσιων παροχών, ενισχύσεων ή επιδοτήσεων που χορηγήθηκαν κατά το χρόνο πριν τη διαπίστωση της παράβασης.
  • Για σοβαρές παραβάσεις, προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο εγκαταστάσεων που έχουν χρησιμεύσει για τη διάπραξη της παράβασης ή αναστολή ή ανάκληση άδειας άσκησης της εν λόγω δραστηριότητας.

Συμβάσεις υπεργολαβίας:
Όταν ο εργοδότης είναι άμεσος υπεργολάβος εργολάβου, ο εργολάβος για τον οποίο ο εργοδότης εργάζεται θα είναι υπόχρεος να καταβάλει επιπρόσθετα με αυτόν κάθε επιβαλλόμενη χρηματική κύρωση (διοικητικό πρόστιμο ή και καταβολή ποσού ίσου με τα έξοδα επιστροφής) και στη θέση του εργοδότη κάθε καθυστερημένη οφειλή (αποδοχές υπολογιζόμενες για περίοδο τριών μηνών εκτός και αν αποδειχτεί διαφορετικά, και έξοδα αποστολής καθυστερούμενων οφειλών στη χώρα του εργαζόμενου). Αν ο εργοδότης είναι υπεργολάβος, ο κύριος εργολάβος και όλοι οι ενδιάμεσοι εργολάβοι που γνώριζαν ότι ο εργοδότης υπεργολάβος απασχολούσε παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών, υποχρεούνται έκαστος να καταβάλουν τις πληρωμές που προσδιορίζονται στην πιο πάνω παράγραφο επιπρόσθετα του εργοδότη και του άμεσου εργολάβου. Ο κύριος εργολάβος, ο άμεσος εργολάβος καθώς και όλοι οι ενδιάμεσοι υπεργολάβοι που γνώριζαν ότι ο εργοδότης υπεργολάβος απασχολούσε παρανόμως διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών, υπόκεινται έκαστος στα Άλλα Μέτρα που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Φυσικό ή νομικό πρόσωπο που με πρόθεση εργοδοτεί παράνομα διαμένοντα υπήκοο τρίτης χώρας και όπου η παράβαση συνεχίζεται ή επαναλαμβάνεται συστηματικά ή αφορά ταυτόχρονη απασχόληση σημαντικού αριθμού ατόμων ή συνοδεύεται με εξαιρετικά καταχρηστικούς όρους εργασίας ή αφορά θύματα εμπορίας προσώπων ή ανήλικους, είναι ένοχο ποινικού αδικήματος και υπόκειται σε ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια ή/και πρόστιμο μέχρι €20.000. Τα νομικά πρόσωπα είναι επίσης ένοχα ποινικού δικήματος όταν το αδίκημα διαπράττεται προς όφελός τους από φυσικό πρόσωπο το οποίο ενεργεί ατομικά ή ως μέλος οργάνου του και το οποίο φυσικό πρόσωπο κατέχει ιθύνουσα θέση στην οργανωτική δομή του νομικού προσώπου με εξουσία αντιπροσώπευσής του, ή εξουσία λήψης αποφάσεων για λογαριασμό του ή εξουσία άσκησης ελέγχου εντός του νομικού προσώπου. Η έλλειψη εποπτείας ή ελέγχου από φυσικό πρόσωπο που αναφέρεται πιο πάνω καθιστά επίσης το νομικό πρόσωπο ένοχο ποινικού αδικήματος.

Ο Νόμος δίνει επίσης το δικαίωμα στις συνδικαλιστικές οργανώσεις να κινούν αστική διαδικασία εξ ονόματος ή προς υποστήριξη παρανόμως παραμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας, εφόσον αυτός δίνει τη συγκατάθεσή του.