Του Asoke Kumar Mukerji, Ινδού Διπλωμάτη

Την 1η Ιανουαρίου 2021, η Ινδία ξεκίνησε την 8η διετή θητεία της ως κράτος μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNSC) για την περίοδο 2021-2022. Κατά την εκστρατεία της για αυτές τις εκλογές, η Ινδία έθεσε τέσσερις προτεραιότητες: την εφαρμογή νέας πρωτοβουλίας (New Orientation for a Reformed Multilateral System – N.O.R.M.S.) για την προώθηση λύσεων σε ότι αφορά την ειρήνη και την ασφάλεια, δραστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, την βελτιστοποίηση των ειρηνικών ενεργειών των Ηνωμένων Εθνών (UN Peacekeeping Operations – PKOs) και τη διασφάλιση ενός ανθρωποκεντρικού κόσμου με πλήρη αξιοποίηση της τεχνολογίας.

Όπως ορίζεται από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, τα μη-μόνιμα μέλη πρέπει να λάβουν τουλάχιστον δύο τρίτα των ψήφων των μελών της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (UN General Assembly – UNGA) για να μπορέσουν να εκλεγούν για διετή θητεία. Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι χώρες σαν την Ινδία έχουν καταφέρει να κερδίζουν συστηματικά από το 1950 τη διεθνή δημοκρατική στήριξη για τη συμμετοχή στο UNSC, κάτι που κανένα από τα πέντε μόνιμα μέλη (Ρ5) δεν έχει πετύχει μέχρι σήμερα.

Έχοντας λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τα κράτη Ασίας-Ειρηνικού, η Ινδία αναμένεται να ασχοληθεί με τα θέματα της εν λόγω περιοχής που βρίσκονται ήδη στην ατζέντα του Συμβουλίου. Ανάμεσα σε άλλα και τα προβλήματα χωρών όπως Αφγανιστάν, Ιράν, Ιράκ, Μυανμάρ, Υεμένη και Συρία και θέματα της ευρύτερης περιοχής όπως το Παλαιστινιακό, αλλά και θεματικές όπως υγειονομικές κρίσεις, ανθρώπινα δικαιώματα, προστασία των πολιτών συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών που επηρεάζονται από συγκρούσεις, τρομοκρατία, κλιματικές αλλαγές και τεχνολογία.

Σε ό,τι αφορά την πρωτοβουλία NORMS, η Ινδία καλείται να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που προκύπτουν από τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις στο Συμβούλιο. Συγκεκριμένα, το προνόμιο του βέτο είχε προαποφασιστεί από τους Ρ5 κατά την υιοθέτηση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών στο Συνέδριο στο Σαν Φρανσίσκο το 1945. Μέσω αυτού έχουν εμποδιστεί αποφάσεις που είχαν τη στήριξη της πλειονότητας των μελών του Συμβουλίου. Από την πρώτη συνέλευση του Συμβουλίου το 1946 μέχρι και το Δεκέμβριο του 2020, οι Ρ5 έχουν χρησιμοποιήσει το βέτο τους 239 φορές. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα ήταν και η καθυστερημένη ανταπόκριση στην πανδημία του Covid-19 τον Μάρτιο του 2021, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μία κοινή γραμμή αντιμετώπισης της κρίσης που δημιουργήθηκε και επηρέασε όλα τα μέλη των Ηνωμένων Εθνών.

Το θέμα του βέτο αποτελεί ένα από τα πέντε θέματα στο πλαίσιο των δια-κυβερνητικών διαπραγματεύσεων για τη μεταρρύθμιση του Συμβουλίου που συζητείται στη Γενική Συνέλευση από το 2008. Μέχρι η Γενική Συνέλευση να υιοθετήσει συγκεκριμένες αποφάσεις για αναδιαμόρφωση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, στόχος της Ινδίας, ως μέλος του Συμβουλίου θα πρέπει να είναι, το να διασφαλίσει ότι η χρήση του βέτο γίνεται με πλήρη διαφάνεια, αλλά και συνεπάγεται με την αντίστοιχη ανάληψη ευθυνών.

Χάρη στην επιδέξια χρήση αμφίπλευρης διπλωματίας προς τη δημιουργία ενός υποστηρικτικού δικτύου για τη δράση σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητες του Συμβουλίου, η Ινδία έχει καταφέρει να ενισχύσει το μομέντουμ των στρατηγικών συμμαχιών με τέσσερις από τους Ρ5 (Γαλλία, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ). Ινδία και Βιετνάμ (μη-μόνιμο μέλος το 2021) διοργάνωσαν διαδικτυακή συνέλευση στις 21 Δεκεμβρίου 2020, κατά την οποία κατέγραψαν ένα κοινό όραμα, το οποίο θα λειτουργήσει ως οδηγός για την περαιτέρω διεύρυνση της στρατηγικής τους συμμαχίας. Τον Δεκέμβριο του 2020, η Ινδία ανακοίνωσε το άνοιγμα Πρεσβείας στην Εσθονία (μη-μόνιμο μέλος το 2021). Τον Σεπτέμβριο του 2019, η Ινδία υποδέχτηκε στη χώρα τον Πρωθυπουργό του Άγιου Βικέντιου και Γρεναδίνες (μη-μόνιμο μέλος το 2020-2021), ως επίτιμο καλεσμένο για το Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της ερημοποίησης. Παράλληλα, η Ινδία έχει φροντίσει να διατηρεί καλές σχέσεις και με άλλα μη-μόνιμα μέλη όπως η Ιρλανδία, η Κένυα, το Μεξικό, η Νιγηρία, η Νορβηγία και η Τυνησία.

Στις 7 Ιανουαρίου 2021, υπό την προεδρία της Τυνησίας, το Συμβούλιο συμφώνησε την εκλογή της Ινδίας ως Επικεφαλής της Επιτροπής Κυρώσεων Ταλιμπάν, ως Επικεφαλής της Επιτροπής Κυρώσεων Λιβύης και ως Αντιπρόεδρο της Επιτροπής για την Αντιμετώπιση της Τρομοκρατίας (Counter Terrorism Committee – CTC) της οποίας θα ηγηθεί το 2022 μετά τη λήξη της θητείας της Τυνησίας. Παράλληλα, η Ινδία εκλέχθηκε ως μία εκ των αντιπροέδρων της Επιτροπής για τη µη διασπορά των όπλων μαζικής καταστροφής, της οποίας θα ηγηθεί το Μεξικό, αλλά και ως αντιπρόεδρος (μαζί με τη Γαλλία και Ρωσία) της Ομάδας Εργασίας για την παρακολούθηση της εφαρμογής των κυρώσεων του Συμβουλίου προς την Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν. Η εν λόγω Ομάδα, της οποίας ηγείται η Νιγηρία, αναμένεται να εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας διεθνούς ταμείου για τη στήριξη θυμάτων της τρομοκρατίας και των οικογενειών τους. Αυτή η ανοιχτή προσέγγιση της Ινδίας, παρέχει μία πλατφόρμα κοινής προσπάθειας διόρθωσης της αναποτελεσματικότητας της δράσης του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Η θητεία της Ινδίας ως Επικεφαλής της Επιτροπής Κυρώσεων Ταλιμπάν, με αντιπροέδρους τη Ρωσία και τον Άγιο Βικέντιο και Γρεναδίνες, αναμένεται να έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Το Αφγανιστάν απέσυρε την υποψηφιότητά του το 2013 και στήριξε αυτήν της Ινδίας για τις εκλογές του Συμβουλίου 2021-22 για την περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού. Αυτό, σε συνδυασμό με τη μεταβαλλόμενη γεωπολιτική κατάσταση εντός και εκτός του Αφγανιστάν, σημαίνει πως η Ινδία θα πρέπει να λάβει υπόψη τα συμφέροντα της χώρας κατά την επιβολή κυρώσεων προς αυτήν. Μια άλλη πρωτοβουλία της Ινδίας, που προτάθηκε στο Συμβούλιο στις 8 Ιανουαρίου 2021, ήταν και η πιο στενή συνεργασία με την Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης, και αξιοποίηση του δικτύου χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων της για την επιβολή των κυρώσεων. Η επιτυχία της προσέγγισης αυτής της Ινδίας εξαρτάται από τη στάση που θα κρατήσουν οι Ρ5, που μέχρι σήμερα χαρακτηρίζονται από αναποφασιστικότητα ως προς τη δίωξη της τρομοκρατίας στην περιοχή των Αφγανιστάν και Πακιστάν λόγω των δικών τους περιφερειακών και γεωπολιτικών συμφερόντων.

Το 2020, 80 εκατ. άνθρωποι δηλώθηκαν ως πρόσφυγες από τα Ηνωμένα Έθνη, εξαιτίας συγκρούσεων στην ατζέντα του Συμβουλίου, ο δεύτερος μεγαλύτερος αριθμός από το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Το Συμβούλιο προχώρησε σε ειρηνευτικές δράσεις ως απάντηση στις βίαιες αυτές συγκρούσεις. Οι δύο κύριοι στόχοι των δράσεων αυτών είναι η προστασία των πολιτών και η εξεύρεση βιώσιμων πολιτικών λύσεων στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων για την αποφυγή συγκρούσεων. Η ανεπάρκεια των Ρ5 να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τις ειρηνευτικές δράσεις, ιδιαίτερα στην Αφρική και τη Δυτική Ασία, κρούει τον κώδωνα για αλλαγή. Εν αναμονή της μεταρρύθμισης του Συμβουλίου, στο πλαίσιο της οποίας θα ενισχυθεί η συμμετοχή της Αφρικής και Ασίας στη λήψη αποφάσεων για ειρηνευτικές δράσεις, η Ινδία μπορεί να πάρει την πρωτοβουλία με άλλα μη μόνιμα μέλη, για την προετοιμασία αρχικών οδηγιών ιδιαίτερα για την Αφρική και την Ασία. Αυτές οι δράσεις αποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι των ειρηνευτικών πόρων και η Ινδία μπορεί να ηγηθεί της προσπάθειας ενίσχυσης των σχετικών κρατικών θεσμών μέσω των Ηνωμένων Εθνών.

Η Ινδία διαθέτει μεγάλη εμπειρία στον τομέα αυτό στα Ηνωμένα Έθνη, με πάνω από 240,000 Ινδούς στρατιώτες να έχουν υπηρετήσει σε 50 από τις 72 ειρηνευτικές δράσεις από το 1948. Η μακρά ιστορία της Ινδίας με πρωτοπόρες γυναίκες ειρηνευτές στη Λιβερία και το Νότιο Σουδάν μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για τις οδηγίες του Συμβουλίου σε θέματα γυναικών, ειρήνης και ασφάλειας και προστασίας πολιτών. Η προσέγγιση που προτείνεται από την Ινδία, θα συμβάλει στην εφαρμογή ειρηνευτικών δράσεων από τα Ηνωμένα Έθνη για προώθηση της διαπραγμάτευσης, αξιοποιώντας ακόμα και τοπικούς μηχανισμούς εξεύρεσης λύσεων που πολλές φορές αγνοούνται από τους Ρ5.

Η ομόφωνη ατζέντα 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη θέτει ως προτεραιότητα τη μεταφορά και αξιοποίηση της τεχνολογίας για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή. Το προοίμιο της ατζέντας 2030 αναγνωρίζει τη σύνδεση μεταξύ της ειρήνης, της ασφάλειας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτό βοηθά την Ινδία και άλλα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου να ζητήσουν ένταξη των θεμάτων βιώσιμης ανάπτυξης στη λήψη αποφάσεων.

Μια πολυδιάστατη προσέγγιση που συνδυάζει ειρήνη, ασφάλεια με βιώσιμη ανάπτυξη είναι πλέον συνηθισμένη πρακτική στις δραστηριότητες των Ηνωμένων Εθνών. Η πρόταση της Ινδίας για αξιοποίηση ανθρωποκεντρικής τεχνολογίας με τη συμμετοχή πολλών εμπλεκόμενων φορέων εμπίπτει σε αυτή την προσέγγιση. Τρεις τομείς προτεραιότητας θα πρέπει να προταθούν για τα Ηνωμένα Έθνη σε ό,τι αφορά την τεχνολογία για να διατηρηθεί η ειρήνη και η ασφάλεια: η παγκόσμια αντιμετώπιση της πανδημίας, η στήριξη περιβαλλοντικών τεχνολογιών για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών και η ακεραιότητα του κυβερνοχώρου.

Εν κατακλείδι, η ηγετική πρακτική της Ινδίας σε σχέση με συγκεκριμένα θέματα που χειρίζεται το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών δείχνει τον δρόμο προς την ενσωμάτωση απόψεων στο Συμβούλιο από χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού, όπου αυτή τη στιγμή η απουσία τους από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών είναι εμφανής, πέραν της περίπτωσης της Κίνας. Μια επιτυχημένη θητεία και επίτευξη των προτεραιοτήτων της Ινδίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών θα διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη των προκλήσεων για παγκόσμια ειρήνη, ασφάλεια και ανάπτυξη. Θα αποτελέσει επίσης θεμέλιο λίθο για μεγαλύτερες πολυμερείς τροποποιήσεις στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών όπως διαμορφώθηκε το 1945.