Οικονομικοί συντάκτες εφημερίδων της Κύπρου δίνουν τις δικές τους εκτιμήσεις στην epihirimatiki.com για τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η οικονομία το 2013. Το μνημόνιο και οι αλλαγές σε σημαντικές δομές και νοοτροπίες του κράτους, αλλά και οι δυσκολίες χρηματοδότησης που θα επέλθουν για τις επιχειρήσεις, είναι θέματα στα οποία οι απόψεις τους βρίσκουν κοινό σημείο αναφοράς, ενώ παράλληλα καταδεικνύουν τις προτεραιότητες που θα πρέπει να ακολουθήσει η επερχόμενη κυβέρνηση.

Masis Masis der Parthogh, Εκδότης εφημερίδας «Financial Mirror»

Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή οικονομία το 2013;
Γενικότερα, η πιο μεγάλη πρόκληση για την κυπριακή οικονομία είναι η αβεβαιότητα, αλλά σίγουρα το 2013 θα είναι η χρονιά των αλλαγών. Αρχής γενομένης με τη νέα κυβέρνηση, τις αλλαγές που θα προκύψουν στο επιχειρείν, αλλά και τις ιδιωτικοποιήσεις, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε τις φουσκωμένες τιμές των ακινήτων. Αξίζει να αναφερθεί πως στην καθιερωμένη τριμηνιαία πρόβλεψη της Financial Mirror που δημοσιεύθηκε την 1/1/2013, οι επτά οικονομολόγοι που συμμετείχαν στην ανάλυση για την κυπριακή οικονομία παραμένουν απαισιόδοξοι μιλώντας στην καλύτερη περίπτωση για συρρίκνωση της οικονομίας στο 2,7%, ενώ η πιο απαισιόδοξη πρόβλεψη κάνει λόγο για συρρίκνωση της τάξης του 5%. Ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων δείχνει συρρίκνωση της τάξης του 3% για το 2013, ελαφρώς «καλύτερα» από τις προβλέψεις της κυβέρνησης στο -3.5%.

Ποιες θα πρέπει κατά την άποψή σας να είναι οι προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης και σε ποιους τομείς της οικονομίας θα πρέπει να επικεντρωθεί;
Η νέα κυβέρνηση θα πρέπει το συντομότερο να βάλει μπρος προγράμματα ανάπτυξης, να υλοποιήσει το μνημόνιο και να ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα έτσι ώστε να δημιουργηθούν το συντομότερο οι 3,500-5,000 θέσεις στον τομέα της ενέργειας και εξόρυξης φυσικού αερίου. Η ανάπτυξη, όμως, δεν μπορεί να έρθει μέσω ψηλότερων φόρων (βλέπε ΦΠΑ από 1/1/13 και 1/1/14), διότι αυτό θα συμβάλει στη συρρίκνωση του καταναλωτισμού και τελικά μικρότερη είσπραξη. Στον τομέα του τουρισμού, όπου πρέπει να γίνει σοβαρή στροφή προς τον «ποιοτικό» τουρισμό, παραμένει αστείο το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του κονδυλίου του ΚΟΤ πάει σε μισθούς και διοικητικά έξοδα, ενώ μειώνεται ο προϋπολογισμός διαφήμισης και προώθησης όταν οι ανταγωνιστικοί προορισμοί έχουν υπέρ-πολλαπλασιάσει τα κονδύλια τους. Το ίδιο ισχύει για τον CIPA, που αντί να ξοδεύει περισσότερα για να ελκύσουμε τα δισεκατομμύρια σε ξένες επενδύσεις, έχει ένα κουτσουρεμένο προϋπολογισμό που ισοδυναμεί με ένα εργοστάσιο τουρμπίνων στην Τσεχία.

Ποιες θα είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι κυπριακές επιχειρήσεις το 2013;
Αν και μερικοί από εμάς διατηρούμε τις ελπίδες για ανάκαμψη, εν τούτοις θα πρέπει όλοι να προσαρμοστούμε στη νέα τάξη πραγμάτων, αποκτώντας ένα νέο κώδικα ηθικής, βάσει του οποίου η λιτότητα θα γίνει τρόπος ζωής. Με άλλα λόγια να ξοδεύουμε και να επενδύουμε στοχευμένα. Εάν όμως συνεχίσει ο παράλογος πόλεμος ενάντια στις τράπεζες και αυτές δεν ορθοποδήσουν σύντομα, θα στερέψουν και οι ΜμΕ που τόσο ανάγκη έχουν από άμεση ρευστότητα.

Πιστεύετε πως οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν προετοιμαστεί για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του 2013;
Στην Κύπρο του 2013, πλέον θα πρέπει να βλέπουμε όλους (επιχειρήσεις, κυβερνητική μηχανή, ημικρατικούς οργανισμούς) ως επιχειρήσεις οι οποίες θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν σοβαρό ανταγωνισμό από το εξωτερικό. Οι περικοπές είχαν σαν αποτέλεσμα την απώλεια σε αρκετές περιπτώσεις σημαντικού ανθρώπινου δυναμικού, άρα θα πρέπει όλοι μαζί να μάθουμε να παράγουμε περισσότερα με λιγότερα.

PanicosΠανίκος Χαραλάμπους, Αρχισυντάκτης Οικονομικών σελίδων εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος»

Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή οικονομία το 2013;
Είναι σαφές ότι εισερχόμαστε σε μια χρονιά ύφεσης με πολλές προκλήσεις και περισσότερους κινδύνους. Η κυπριακή οικονομία καλείται να ανταπεξέλθει μέσα από υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, ελλείμματα ρευστότητας για τις επιχειρήσεις, μείωση εισοδημάτων εργαζομένων, αύξηση ανεργίας, μειωμένη κατανάλωση και αυξημένη φορολογία. Την ίδια στιγμή το εξωτερικό περιβάλλον δεν προκύπτει σύμφωνα με τις εκτιμήσεις καλύτερο από αυτό του 2012, επομένως η πίεση προς την κυπριακή οικονομία θα είναι μεγαλύτερη. Στα θετικά περιλαμβάνω την εξυγίανση του δημόσιου τομέα μέσα από τα μέτρα του μνημονίου, την αναμενόμενη υπογραφή του κυπριακού μνημονίου, την προδιαγραφόμενη καλή πορεία του τουρισμού και την παρουσία περισσότερων ξένων αγοραστών ακινήτων. Τα τελευταία όμως δεν είναι αρκετά για να αλλάξουν την κατάσταση.

Ποιες θα πρέπει κατά την άποψή σας να είναι οι προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης και σε ποιους τομείς της οικονομίας θα πρέπει να επικεντρωθεί;
Εν συντομία πρώτιστα πρέπει να εξασφαλιστεί η εφαρμογή του μνημονίου. Οι δημοσιονομικοί πόροι να αξιοποιηθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και εν ανάγκη να αλλάξουν οι προτεραιότητες. Να προωθηθούν έργα με τη σύμπραξη του ιδιωτικού τομέα για να τεθούν οι βάσεις συγκράτησης/μείωσης της ανεργίας, να προωθηθούν όσα αφορούν την κυπριακή ΑΟΖ, να εκπονηθούν σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση προγράμματα αξιοποίησης των νέων επιστημόνων, να ενισχυθούν προγράμματα μετεκπαίδευσης/εκπαίδευσης ανέργων, να ξεκινήσει ο επανασχεδιασμός της κυπριακής οικονομίας.

Ποιες θα είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι κυπριακές επιχειρήσεις το 2013;
Ο ιδιωτικός τομέας βιώνει την κρίση από το 2009. Οι προκλήσεις για τις επιχειρήσεις το 2013 θα είναι όμως μεγαλύτερες. Η εσωτερική κατανάλωση θα είναι μειωμένη, η ρευστότητα θα εξακολουθήσει να αποτελεί πρόβλημα, το εξωτερικό περιβάλλον δεν θα είναι καλύτερο. Απαιτείται επομένως υπομονή, καλός προγραμματισμός, έξυπνες επιλογές, αναζήτηση ευκαιριών. Συγχωνεύσεις και εξαγορές πρέπει να αποτελούν επιλογές προτεραιότητας και στρατηγικοί συνεργάτες αμεσότητα. Δε θα ανακαλύψουμε τον τροχό. Παραδείγματα από το εξωτερικό μπορούν να αποτελέσουν το χάρτη πορείας για το άμεσο και μεσοπρόθεσμο μέλλον. Η απραξία δεν αποτελεί λύση. Από μηχανής θεοί δεν υπάρχουν. Θα επιζήσουν εκείνοι που ξέρουν τι πρέπει να κάνουν. Και δόξα τω Θεώ από επιστήμονες που μπορούν να μας συμβουλεύσουν επαγγελματικά είναι γεμάτος ο τόπος.

Πιστεύετε πώς οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν προετοιμαστεί για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του 2013;
Μακάρι να είχα αυτή την εικόνα. Νομίζω πως όχι.

 

 Demetris Δημήτρης Γεωργιάδης, Αρχισυντάκτης Οικονομικών σελίδων εφημερίδας «Πολίτης»

Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή οικονομία το 2013;
Αναμφίβολα η σημαντικότερη πρόκληση είναι η ολοκλήρωση και έναρξη εφαρμογής του Μνημονίου. Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών οι οποίες με τη σειρά τους θα μπορέσουν να αρχίσουν να χρηματοδοτούν την οικονομία, σε συνδυασμό με την άρση της αβεβαιότητας που επικρατεί σήμερα και πνίγει την επιχειρηματικότητα και την κατανάλωση θα βάλουν φρένο στην κατηφόρα της οικονομίας.

Ποιες θα πρέπει κατά την άποψή σας να είναι οι προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης και σε ποιους τομείς της οικονομίας θα πρέπει να επικεντρωθεί;
Πάγια προτεραιότητα της κάθε κυβέρνησης – και πολύ περισσότερο λόγω της κρίσης της επόμενης – είναι να γίνεται η ίδια πιο αποτελεσματική και να ετοιμάζει ένα όσο το δυνατό πιο φιλικό περιβάλλον για τον επιχειρηματικό τομέα. Αυτό σημαίνει εξοικονομήσεις όπου γίνεται, βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχει και άρση αχρείαστων εμποδίων, άνοιγμα κλειστών αγορών και επαγγελμάτων. Το κράτος θα πρέπει να περιοριστεί και να δώσει βαρύτητα στον εποπτικό ρόλο. Περισσότερη ελευθερία θα πρέπει να ισοδυναμεί με πολύ αυστηρότερες ποινές για αυτούς που παρεκτρέπονται.

Ποιες θα είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι κυπριακές επιχειρήσεις το 2013;
Το βασικότερο πρόβλημα θα είναι αυτό της χρηματοδότησης. Θα απειληθεί η βιωσιμότητα επιχειρήσεων οι οποίες ακόμη και μεσοπρόθεσμα θα ήταν κερδοφόρες, λόγω του ότι δεν έκαναν αποτελεσματική διαχείριση και σχεδιασμό της ταμιακής ροής τους ή γιατί δεν τους βοήθησαν οι συγκυρίες (πτώχευση πελάτη). Επίσης κάθε τομέας θα έχει τις δικές του προκλήσεις. Για τις τράπεζες θα είναι η έκθεση τους στην ελληνική οικονομία και στον τομέα των ακινήτων στην Κύπρο. Για τις χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις και την τουριστική βιομηχανία ο ανταγωνισμός από τρίτες χώρες που βελτιώνονται συνεχώς και εκμεταλλεύονται την κακή εικόνα που εκπέμπει η αδυναμία της χώρας να χειριστεί τα του οίκου της.

Πιστεύετε πως οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν προετοιμαστεί για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του 2013;
Δεν υπάρχει απάντηση σε αυτή την ερώτηση. Η κρίση για την ελεύθερη οικονομία αποτελεί τον μηχανισμό διόρθωσης των λαθών και των στρεβλώσεων που συσσωρεύτηκαν την περίοδο που προηγήθηκε. Μια από αυτές τις διορθώσεις θα είναι και η αποβολή από την αγορά, μεταξύ άλλων και όλων όσων δεν έχουν προετοιμαστεί ικανοποιητικά. Κάποιες υπεραγορές θα κλείσουν κάποιες θα βγουν ισχυρότερες. Το ίδιο θα ισχύσει για εστιατόρια, ξενοδοχεία, καταστήματα ακόμη ίσως και για τράπεζες και συνεργατικά ιδρύματα. Η ιστορία θα δείξει ποιες προετοιμάστηκαν ικανοποιητικά

nasia Νάνσια Παλάλα, Οικονομικός Συντάκτης εφημερίδας «Σημερινή»

Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή οικονομία το 2013;
Γενικά η χρονιά είναι ολόκληρη μια πρόκληση για την οικονομία. Η μεγαλύτερη φυσικά έχει να κάνει με το δανεισμό μας από το Μηχανισμό Στήριξης και την έγκαιρη εξασφάλιση των κεφαλαίων που χρειάζονται ώστε να αποφύγουμε εξελίξεις καθόλου ευχάριστες. Αναφέρομαι στη στάση πληρωμών που τους τελευταίους μήνες αποτελεί το μόνιμο βραχνά της κυβέρνησης. Μια άλλη πρόκληση την οποία θα πρέπει να κυνηγήσει η παρούσα κυβέρνηση είναι η αλλαγή του όρου του μνημονίου για την μεθοδολογία υπολογισμού των μη εξυπηρετούμενων δανείων, όρος που όπως όλα δείχνουν, οδηγεί σε μη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους και κούρεμα.

Ποιες θα πρέπει κατά την άποψή σας να είναι οι προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης και σε ποιους τομείς της οικονομίας θα πρέπει να επικεντρωθεί;
Πρώτη προτεραιότητα της νέας κυβέρνησης θα πρέπει να είναι κατά τη γνώμη μου η αυστηρή τήρηση του μνημονίου το οποίο έχουμε συμφωνήσει με την Τρόικα. Αυτό προϋποθέτει αποφασιστικότητα από πλευράς κυβέρνησης για τήρηση του αλλά ταυτόχρονα και προσπάθεια για διατήρηση της ειρήνης στον τόπο η οποία ενδεχομένως να διαταραχθεί λόγω ακριβώς των όρων του μνημονίου. Όλα τα άλλα «πρέπει» της χρονιάς περιέχονται στο μνημόνιο το οποίο δυστυχώς μας επεβλήθη. Λέω δυστυχώς γιατί οι πρόνοιες του μνημονίου αφορούν μέτρα τα οποία μπορούσαμε ανώδυνα να πάρουμε εδώ και χρόνια, χωρίς πολλές επιπλοκές κι επιπτώσεις ώστε να μην καταλήξουμε να ζητάμε δανεικά πληρώνοντας βαρύ τίμημα.

Ποιες θα είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι κυπριακές επιχειρήσεις το 2013;
Οι προκλήσεις για τις επιχειρήσεις είναι πάρα πολλές. Πρώτη φυσικά είναι η διατήρηση της βιωσιμότητας τους, έστω και με ασήμαντο ή και καθόλου κέρδος, η διατήρηση του εργατικού τους δυναμικού και η διερεύνηση από πλευράς τους είτε νέων τομέων δραστηριοποίησης είτε νέων αγορών για επέκταση.

Πιστεύετε πως οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν προετοιμαστεί για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του 2013;
Θέλοντας και μη, οι κυπριακές επιχειρήσεις υποχρεώθηκαν να προβούν σε διευθετήσεις οι οποίες τους δίνουν παράταση ζωής από την περασμένη κιόλας χρονιά. Προετοιμασία για αντιμετώπιση τόσο πρωτόγνωρων καταστάσεων είναι δύσκολο να γίνει μια και οι εξελίξεις είναι απρόβλεπτες, ακόμα. Όμως στο βαθμό που μπορεί να χαραχθεί μια μεσοπρόθεσμη πολιτική δραστηριοποίησης πιστεύω πως οι μεγάλες επιχειρήσεις ναι, έχουν τοποθετήσει τους στόχους τους. Οι μικρομεσαίες όμως όσο κι αν έχουν προετοιμασθεί θα δυσκολευθούν, ενδεχομένως να αντιμετωπίσουν τη χιονοστιβάδα των εξελίξεων που περιμένουν την κυπριακή οικονομία με την εφαρμογή του μνημονίου, εκτός κι αν έχουν ετοιμάσει ήδη σχέδια επιβίωσης.

mihalis Μιχαλής Περσιάνης, Οικονομικός Συντάκτης εφημερίδας «Καθημερινή»

Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή οικονομία το 2013;
Η βασικότερη πρόκληση το 2013 θα είναι η διόρθωση των προβλημάτων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η πιστωτική συρρίκνωση στις μεγάλες τράπεζες θα ασκήσει πολύ μεγάλες πιέσεις στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά. Ταυτόχρονα, η ανάκτηση της αξιοπιστίας της Κύπρου στα μάτια των επενδυτών, αλλά και της διεθνούς κοινότητας γενικότερα, θα είναι το μεγάλο ζητούμενο –κι αυτό προϋποθέτει πως το Μνημόνιο (όπως θα έχει συμφωνηθεί στην τελική του μορφή) θα πρέπει να υλοποιηθεί πιστά. Αν γίνει αυτό, μπορούμε να ελπίζουμε πως το 2014 θα φέρει ανάπτυξη.

Ποιες θα πρέπει κατά την άποψή σας να είναι οι προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης και σε ποιους τομείς της οικονομίας θα πρέπει να επικεντρωθεί;
Η πιο βασική προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η υιοθέτηση ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων στην κρατική μηχανή. Πέρα από την υλοποίηση του Μνημονίου, η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να ενισχύσει τους ανεξάρτητους θεσμούς του κράτους: Η ΕΠΑ, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η εποπτεία των ασφαλιστικών και του Συνεργατισμού, και πολλά τμήματα του Δημοσίου χρειάζονται ουσιαστική ενίσχυση για να μπορούν να λειτουργήσουν σωστά. Στο ίδιο το Δημόσιο, κεντρικής σημασίας θα είναι και ένα νέο σύστημα αξιολόγησης, αλλά και η προώθηση του ΓεΣΥ. Η διαχείριση του Φυσικού Αερίου με τρόπο που να αποφεύγει την Ολλανδική Νόσο θα πρέπει επίσης να αρχίσει άμεσα.

Ποιες θα είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι κυπριακές επιχειρήσεις το 2013;
Η πιστωτική συρρίκνωση και η μείωση της ρευστότητας θα ασκήσουν τρομερές πιέσεις, την ώρα που η εγχώρια ζήτηση αναμένεται να παραμείνει αναιμική. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αναζητήσουν καινοτομίες στον τρόπο λειτουργίας τους, στον τρόπο παραγωγής των αγαθών ή υπηρεσιών που προσφέρουν και στον τρόπο διαχείρισης των υπαλλήλων τους για να αποφύγουν απολύσεις ή και τα χειρότερα.

Πιστεύετε πως οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν προετοιμαστεί για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του 2013;
Πολλές επιχειρήσεις δείχνουν πως έχουν προετοιμαστεί κατάλληλα για να αντέξουν το 2013 και να μπουν σε ανοδική πορεία από του χρόνου. Ωστόσο, η μεγάλη ανησυχία εστιάζεται στις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, συνήθως οικογενειακές, που θα αναγκαστούν να υιοθετήσουν νέες μεθόδους για να επιβιώσουν Τέτοιες επιχειρήσεις συνήθως δεν έχουν την τεχνογνωσία για να ενισχύσουν τις δομές και τη λειτουργία τους, αλλά θα πρέπει να κοιτάξουν πολύ πιο προσεκτικά την οργάνωση και την εταιρική τους διακυβέρνηση.