Στη δικαιοσύνη έχει προσφύγει η Cyprus Airways τον Αύγουστο του 2019 κατά της κυπριακής κυβέρνησης, μετά την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, στις 15 Μάιου 2019, να τερματίσει το σχέδιο αποζημίωσης προς τους κυπριακούς αερομεταφορείς που δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τους τουρκικούς αεροδιαδρόμους και να απορρίψει το σχετικό αίτημα της κυπριακής αεροπορικής εταιρείας.

ΤΟΥΡΙΚΟ ΕΜΠΑΡΓΚΟ ΚΑΙ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΓΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥΣ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΙΣ

Μετά την τουρκική εισβολή, το 1974, οι κυπριακοί αερομεταφορείς δεν έχουν άδεια από την τουρκική υπηρεσία ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας για χρήση του εναέριου χώρου της Δημοκρατίας της Τουρκίας, το λεγόμενο «τουρκικό εμπάργκο». Η απαγόρευση ισχύει μόνο για τους αερομεταφορείς που διαθέτουν κυπριακή άδεια AOC (Air Operator’s Certificate).

Η αναγκαστική αλλαγή της διαδρομής των πτήσεων λόγω του «τουρκικού εμπάργκο» συνεπάγεται με πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις πτήσης, ιδίως για τους βόρειους προορισμούς και, ως εκ τούτου, υψηλότερες λειτουργικές δαπάνες για τους κυπριακούς αερομεταφορείς σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές τους. Το παρακάτω παράθεμα παρουσιάζει τις πρόσθετες αποστάσεις σε διάφορους προορισμούς που υπολόγισαν οι κυπριακές αρχές με βάση τα στοιχεία που χορηγήθηκαν από τον Eurocontrol.

Ο παρακάτω χάρτης παρουσιάζει προορισμούς οι οποίοι θα είχαν προοπτική στην κυπριακή τουριστική αγορά αλλά οι οποίοι παραμένουν ανεκμετάλλευτοι, λόγω των επιπλέον δαπανών που πρέπει να επωμισθούν λόγω της παράκαμψης του τουρκικού εναέριου χώρου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποτελούν για κυπριακούς αερομεταφορείς οι Βαλκανικές χώρες και η Ρωσία, η οποία κατέχει ένα σημαντικό ποσοστό του τουρισμού της χώρας μας.

Στόχος του κοινοποιημένου καθεστώτος είναι συνεπώς να εισαγάγει ένα σύστημα αντιστάθμισης στο πλαίσιο του οποίου οι κυπριακοί αερομεταφορείς θα μπορούν να λάβουν αποζημίωση για τις πρόσθετες δαπάνες που πρέπει να επωμισθούν λόγω της παράκαμψης του τουρκικού εναέριου χώρου.

Την περίοδο σύστασης του καθεστώτος μοναδική επιλέξιμη εταιρεία ήταν ο εθνικός αερομεταφορέας, δηλαδή οι κρατικές Κυπριακές Αερογραμμές. Όμως σύμφωνα με τους όρους του καθεστώτος, οιοσδήποτε αερομεταφορέας που θα πληρούσε στο μέλλον τους όρους του καθεστώτος θα μπορούσε να είναι επιλέξιμος για αντιστάθμιση.

Από το 2011, η αντιστάθμιση χορηγείτο ετησίως στις κρατικές Κ.Α μέχρι και το κλείσιμο τους βάσει του αιτήματος αντιστάθμισης σύμφωνα με τον μηχανισμό αντιστάθμισης. Η αντιστάθμιση για τις Κ.Α για την περίοδο μεταξύ Μαΐου 2004 και 31ης Δεκεμβρίου 2010 ανήλθε σε 21,2 εκατ. EUR. Στις 9 Μαρτίου 2011, οι κυπριακές αρχές χορήγησαν στις Κ.Α 19,9 εκατ.

Με βάση την απόφαση της Ε.Ε οι κυπριακές αρχές θα έπρεπε να επωφελούνται από το καθεστώς καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία οι κυπριακοί αερομεταφορείς δεν θα έχουν άδεια να χρησιμοποιούν τον τουρκικό εναέριο χώρο. Οι κυπριακές αρχές, ωστόσο, περιόρισαν τη διάρκεια του καθεστώτος έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Μετά την ημερομηνία αυτή, η Κύπρος ανέλαβε τη δέσμευση να κοινοποιήσει εκ νέου το καθεστώς στην Επιτροπή. Σε περίπτωση που, εντωμεταξύ, η απαγόρευση αρθεί και οι κυπριακοί αερομεταφορείς μπορούν να αρχίσουν να χρησιμοποιούν τον τουρκικό εναέριο χώρο, δεν δύναται να επιστραφεί καμία αντιστάθμιση.

Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Τον Ιανουάριο του 2019, η κυπριακή εταιρεία Cyprus Airways αιτήθηκε στην κυπριακή κυβέρνηση για αποζημίωση δρομολογίων που πραγματοποιήθηκαν τα έτη 2017 και 2018, με βάση το καθεστώς αποζημίωσης.

Το Υπουργικό Συμβούλιο αξιολόγησε τις αιτήσεις της Cyprus Airways και μετά τη συνεδρία του στις 15 Μάιου 2019 αποφάσισε να τερματίσει το σχέδιο αποζημίωσης προς τους κυπριακούς αερομεταφορείς, οι οποίοι δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τους τουρκικούς αεροδιαδρόμους και να απορρίψει το αίτημα της Cyprus Airways.

Η απόφαση αυτή φέρει σοβαρές επιπτώσεις για την Cyprus Airways, ιδιαίτερα εφόσον η εταιρεία κατά τα δύο χρόνια λειτουργίας της διενεργούσε πτήσεις σε προορισμούς που επηρεάζονται από το τουρκικό εμπάργκο, όπως π.χ. Αγία Πετρούπολη, έχοντας υπόψη πως τα επιπλέον έξοδα θα αντισταθμιστούν με βάση το καθεστώς αποζημίωσης.

Επιπρόσθετα:

  • Οι συμπληρωματικές δαπάνες που προκύπτουν από τις πρόσθετες αποστάσεις πτήσης, εμποδίζουν οποιαδήποτε κυπριακή αερογραμμή από το να αναπτυχθεί και να μπορέσει να επιβιώσει απέναντι στο διεθνή ανταγωνισμό.
  • Η ανάκληση της απόφασης για την αποζημίωση μετά την πάροδο εύλογου χρόνου δημιούργησε δικαιώματα και γενικότερα ευνοϊκές καταστάσεις για τον δικαιούμενο (δηλαδή την Cyprus Airways).
  • Ως αποτέλεσμα της άρσης του μέτρου, παραδοσιακά ακριβοί προορισμοί π.χ. Ρωσία, δεν είναι πλέον δυνατοί.

Η απόφαση αυτή της κυβέρνησης θεωρείται αντιφατική καθώς με βάση την οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής SA.32523 (2011/N), «το καθεστώς δεν εισάγει διακρίσεις αφού όλες οι εταιρείες που δυνητικά θίγονται από την απαγόρευση να εκτελούν πτήσεις υπεράνω του τουρκικού εναέριου χώρου έχουν πρόσβαση σε αυτόν υπό τους ιδίους όρους».

Επιπλέον, η απόφαση για την άρση του αντισταθμιστικού μέτρου δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς έτσι ώστε να διαφαίνεται ο πραγματικός λόγος που οδήγησε το Υπουργικό Συμβούλιο να πάρει την απόφαση αυτή.

Ως εκ τούτου η Cyprus Airways έχει προσφύγει στη δικαιοσύνη τον Αύγουστο του 2019, εφόσον αποτελεί βασικό στοιχείο για μια αερογραμμή στην Κύπρο να έχει ίσες ευκαιρίες λειτουργίας με άλλες Ευρωπαϊκές αερογραμμές, ενώ επιπρόσθετα το σχέδιο αντιστάθμισης είναι εγκεκριμένο από την Ε.Ε. για την προστασία του υγειούς ανταγωνισμού. Η δικαστική διαδικασία έχει ήδη τροχοδρομηθεί.

ΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΤΩΝ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ο τομέας των αερομεταφορών είναι δύσκολος και με μεγάλες προκλήσεις, κάτι που αποδεικνύεται και από την κατάρρευση διεθνών εταιρειών όπως η Thomas Cook, η Germania, η Wow Air, η Azur Airlines, η Air Berlin και η Monarch. Η γεωπολιτική αστάθεια, η μεταβλητότητα στην τιμή του πετρελαίου και άλλων σταθερών εξόδων, ο ισχυρός ανταγωνισμός είναι μόνο μερικές από αυτές τις προκλήσεις που καλούνται οι αεροπορικές εταιρείες να ξεπεράσουν.

Η συνδεσιμότητα της Κύπρου με την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο είναι ένα κεφάλαιο που κατά καιρούς έρχεται στο τραπέζι των συζητήσεων, λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Η δραστηριότητά των αεροπορικών εταιρειών στην Κύπρο είναι συνυφασμένη με έναν από τους βασικότερους τομείς ανάπτυξης της οικονομίας του τόπου, τον τουρισμό.

Με τη χρεωκοπία της Eurocypria και έπειτα των Κυπριακών Αερογραμμών, δύο εταιρειών που είχαν την αμέριστη στήριξη του κράτους, η Κύπρος παραμένει χωρίς κρατικό αερομεταφορέα. Αργότερα, ήρθε και η κατάρρευση της Cobalt Aero, που αν και ιδιωτική, είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη Κυπρίων και ξένων επιβατών, αφού καθιέρωσε απευθείας συνδέσεις με δημοφιλείς προορισμούς που παλαιότερα άλλες αερογραμμές δεν εκτελούσαν. Τέλος, πρόσφατα η Tus Air ανακοίνωσε την αναστολή του πτητικού της προγράμματος για τη χειμερινή περίοδο, αποδεσμεύοντας ταυτόχρονα μέρος του προσωπικού της.

Η χρεοκοπία της Thomas Cook, μιας από τις ισχυρότερες εταιρείες στον χώρο του τουρισμού στην Ευρώπη, επηρεάζει άμεσα και την Κύπρο αφού χάνει 250 χιλιάδες επισκέπτες που είχε καθ΄ όλη την διάρκεια του έτους με έσοδα 188 εκ. ευρώ, ενώ παράλληλα οι ξενοδόχοι για τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο, χάνουν τα εισοδήματα τους που ανέρχονται στα 50 εκ. ευρώ.

Η Cyprus Airways, μία εκ των δύο μοναδικών κυπριακών αεροπορικών εταιρειών, ακολουθώντας τη στρατηγική της για εξερεύνηση νέων αγορών, έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στη διεύρυνση και ανάπτυξη του εισερχόμενου τουρισμού, κάτι που κατ’ επέκταση θα συμβάλει και στην ενίσχυση της οικονομίας της χώρας.

ΓΙΑ ΤΗ CYPRUS AIRWAYS

Η Cyprus Airways, ανήκει στην κυπριακή εταιρεία Charlie Airlines Ltd η οποία έπειτα από διαγωνισμό της κυπριακής κυβέρνησης κέρδισε το δικαίωμα χρήσης της εμπορικής επωνυμίας των Κυπριακών Αερογραμμών για δέκα χρόνια. Η Cyprus Airways διαθέτει κυπριακή άδεια AOC (Air Operator’s Certificate) CY-012, από το Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας της Κύπρου.

Με βάση της το αεροδρόμιο Λάρνακας, η κυπριακή αερογραμμή ξεκίνησε το πτητικό της πρόγραμμα τον Ιούνιο του 2017, με ένα συνδυασμό προορισμών προς την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.

Από το ξεκίνημά της η στρατηγική προσέγγιση της εταιρείας προέβλεπε σταδιακή και σταθερή ανάπτυξη ως προς την υλοποίηση των μακροπρόθεσμων στόχων της, για την προώθηση της Κύπρου ως τουριστικό προορισμό και τη διεύρυνση των ταξιδιωτικών επιλογών για τους εγχώριους ταξιδιώτες.

Στα δύο χρόνια λειτουργίας της η εταιρεία μετέφερε συνολικά 600,000 επιβάτες από την Κύπρο και το εξωτερικό, εξυπηρετώντας στο σύνολο 15 δρομολόγια από και προς τη Λάρνακα με βάση την προαναφερθείσα στρατηγική.

Σύντομα η Cyprus Airways θα ανακοινώσει το νέο της πτητικό πρόγραμμα για την επόμενη καλοκαιρινή σεζόν που θα ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2020, εξυπηρετώντας δημοφιλή δρομολόγια αλλά και ανοίγοντας νέες αγορές για την προώθηση της Κύπρου ως τουριστικό προορισμό.

Σήμερα, η εταιρεία εργοδοτεί 115 υπαλλήλους, κατά 85% Κύπριους, αριθμός ο οποίος αναμένεται να αυξηθεί με την προσθήκη του τρίτου της αεροσκάφους Airbus A-319 to 2020.