Τα πάγια αιτήματα του Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου αλλά και τις επίσημες θέσεις και προοπτικές της κυπριακής ναυτιλίας, ανέλυσε ο Γενικός Διευθυντής του Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου κ. Θωμάς Καζάκος, σε συνέντευξή του στην ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ.

Πότε ιδρύθηκε το Κυπριακό Ναυτιλιακό Επιμελητήριο και ποιος είναι ο σκοπός του;
Το Ναυτιλιακό Επιμελητήριο ιδρύθηκε το 1989 με 17 ιδρυτικά εταιρείες-Μέλη και αποτελεί τον επαγγελματικό Σύνδεσμο που εκπροσωπεί όλες τις ναυτιλιακές, καθώς και όλες τις ναυτιλιακά συναφείς εταιρείες στην Κύπρο. Σήμερα, το Ναυτιλιακό Επιμελητήριο έχει ξεπεράσει τις 145 εταιρείες Μέλη. Πρόκειται για είναι πλοιοκτήτριες, πλοιοδιαχειρίστριες, καθώς και εταιρείες ναυλώσεων, αλλά και γενικότερα όλες τις ναυτιλιακά συναφείς εταιρείες που όλες μαζί αποτελούν τον κλαδικό τομέα της Ναυτιλίας, που εδρεύουν και δραστηριοποιούνται στην Κύπρο. Οι βασικές δραστηριότητες του Επιμελητηρίου, όπως και κάθε άλλου επαγγελματικού συνδέσμου είναι η νομότυπη προώθηση των συμφερόντων των Μελών του, τόσο στην Κύπρο, όσο και στο εξωτερικό. Αυτό γίνεται με τη συνεχή και αδιάκοπη εμπλοκή μας τόσο σε διάφορες διυπουργικές επιτροπές και με ταχτικές επαφές με Πολιτικά Κόμματα, την Βουλή των Αντιπροσώπων και άλλους επαγγελματικούς οργανισμούς στην Κυπρο, αλλά και με την επίσημη εκπροσώπηση της Ναυτιλιακής Βιομηχανίας στους δύο κατεξοχήν διεθνούς και περιφερειακής εμβέλειας αντίστοιχους οργανισμούς πλοιοκτητών, το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο στο Λονδίνο και την Ένωση Ευρωπαίων Πλοιοκτητών στις Βρυξέλες. Εκεί το Επιμελητήριο συμμετέχει όχι μόνο σαν ο εκπροσωπευτικός οργανισμός της Ναυτιλίας Κύπρου, αλλά έχει και ενεργό συμμετοχή στα ΔΣ, έχοντας εκλέξει αντιπροέδρους στο ανώτερο διοικητικό επίπεδο. Άλλες δραστηριότητες του Επιμελητηρίου είναι η σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των Μελών του, η παροχή εξειδικευμένων γνώσεων προς τα Μέλη μας όπως νομικής, εμπορικής και οικονομικής φύσεως, ώστε να είναι πλήρως ενήμερα για τις τοπικές και παγκόσμιες εξελίξεις στη Ναυτιλία και να μπορούν να λαμβάνουν τις αποφάσεις τους ανάλογα με τις απαιτήσεις της αγοράς. Μια άλλη μορφή δραστηριότητας του Επιμελητηρίου είναι η διεξαγωγή πολλών κοινωνικό-φιλανθρωπικών εκδηλώσεων που απώτερο στόχο έχουν την κοινωνική συνοχή μεταξύ των Μελών μας, αλλά και τη δημιουργία ενός υψηλού επιπέδου εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. 

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της Κυπριακής Ναυτιλίας και ποια η διεθνής κατάταξη και δομή της;
Η Κυπριακή Ναυτιλία κατέχει τον 10ο μεγαλύτερο στόλο στον κόσμο και τον 3ο μεγαλύτερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπρόσθετα στον τομέα της Πλοιοδιαχείρισης, η Κύπρος έχει ιδιαίτερα υψηλή κατάταξη, συγκεκριμένα είναι το δεύτερο μεγαλύτερο κέντρο Πλοιοδιαχείρισης στον κόσμο και το πρώτο με διαφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η διεθνής κατάταξη είναι απότοκο της πορείας που έχει ακολουθήσει η Κυπριακή Ναυτιλία από την ίδρυση του νηολογίου το 1963 μέχρι σήμερα. Η Κύπρος σήμερα θεωρείται, μετά από τις επίπονες προσπάθειες δεκαετιών αγαστούς συνεργασίας μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού ναυτιλιακού τομέα και συγκεκριμένα μεταξύ του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας που υπάγεται στο Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων, ως ένα από τα πιο ποιοτικά νηολόγια εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και παγκοσμίως και του Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου, εκ μέρους της Ναυτιλιακής Βιομηχανίας. Εμάς φυσικά, μας ενδιαφέρει περισσότερο το θέμα της ποιότητας και με ιδιαίτερη περηφάνια λέμε με ότι οι εταιρείες Μέλη μας κατατάσσονται σε μία από τις πιο υψηλές θέσεις σε θέματα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της ποιοτικής ασφάλειας των πλοίων τους ανά το παγκόσμιο. Η Κύπρος είναι επίσης το μόνο εγκεκριμένο “Ανοικτό Νηολόγιο” στην Ευρωπαϊκή Ένωση. “Ανοικτό Νηολόγιο” σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να είσαι Κύπριος υπήκοος για να μπορείς να νηολογήσεις ένα πλοίο, αλλά μπορεί ο πλοιοκτήτης να είναι ξένης υπηκοότητας. Κατά τις επίσημες διεργασίες ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια της προ-ενταξιακής εναρμόνισης και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων υπήρξε επίσης μια πολύ καλή συνεργασία μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, για ακόμη μια φορά με το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας και του Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου αλλά και άλλων κρατικών υπηρεσιών και άλλων συνεργατών, όπως η ΟΕΒ. Καταφέραμε έτσι με ένα οργανωμένο πρόγραμμα δράσεων να εναρμονίσουμε την υφισταμένη μέχρι τότε ναυτιλιακή φορολογική πολιτική και να την αναβαθμίσουμε με την πλήρη έγκριση της Ευρωπαϊκής ‘Ένωσης, που ήλθε το Μάρτιο του 2010, του πλήρως αναβαθμισμένου ναυτιλιακού φορολογικού συστήματος, του γνωστού Νόμου “Φόρου Χωρητικότητας”. Ο συγκεκριμένος Νόμος αποτελεί πλέον την προμετωπίδα μας για τη διατήρηση των υφιστάμενων Ναυτιλιακών Εταιρειών στην Κύπρο και της περαιτέρω επέκτασης μας στη διεθνή ναυτιλιακή αγορά. Ο Νόμος είναι το πλέον ανταγωνιστικό ναυτιλιακό φορολογικό σύστημα εντός της ΕΕ διότι καλύπτει και τους τρεις βασικούς λειτουργικούς τομείς της Ναυτιλίας που είναι η πλοιοκτησία, η Πλοιοδιαχείριση και η ναύλωση. Τα αντίστοιχα εγκεκριμένα ναυτιλιακά φορολογικά συστήματα σε άλλες χώρες στην Ευρώπη καλύπτουν είτε το ένα, είτε το άλλο και όχι και τα τρία μαζί. Άρα η Κύπρος είχε καταφέρει να πείσει την Ε.Ε., το 2010, έτσι ώστε να διατηρήσει και να αναβαθμίσει ένα σύγχρονο ανταγωνιστικό σύστημα φορολόγησης. Όταν λέμε ανταγωνιστικό, δεν εννοούμε μηδενικούς συντελεστές ή φορολογικούς παραδείσους, αλλά ένα εξειδικευμένο σύστημα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιλαμβανόμενη την κερδοφορία που μπορεί να έχει η Ναυτιλιακή Βιομηχανία με τη φυσική παρουσίαση της στη χώρα όπου λειτουργεί, είχε εγκρίνει ειδική ναυτιλιακή φορολογική πολιτική βάσει της οποίας, όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν την ευκαιρία – αν καταφέρουν να πείσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – ότι η δική τους εθνική νομοθεσία συνάδει με το ευρύτερο φορολογικό πλαίσιο. Ένα ακόμα προτέρημα της ναυτιλιακής φορολογικής πολιτικής είναι ότι έχει εγκριθεί μέσω αυτού του φορολογικού πακέτου, η παρούσα μορφή του Κυπριακού Νηολογίου και συγκεκριμένα το “Ανοικτό Νηολόγιο”. Στους πολύ δύσκολους οικονομικά καιρούς που διανύουμε, το νέο ναυτιλιακό φορολογικό πλαίσιο που καλύπτει όλη τη σύγχρονη μορφή της παγκόσμιας ναυτιλίας προσφέρεται με διαφάνεια και εγκεκριμένο τρόπο προς όλη τη Ναυτιλιακή Βιομηχανία. Από την ήμερα εφαρμογής του έχουμε δει ότι ένας αριθμός νεοσύστατων εταιρειών έχουν ήδη εγγραφεί στην Κύπρο και ευελπιστούμε ότι αυτή η ανοδική πορεία θετική θα συνεχιστεί και στο εγγύς μέλλον, παρά τις δυσκολίες της παγκόσμιας κρίσης.

Ποια είναι η οικονομική συνεισφορά του κλάδου στην οικονομία;
Η τελευταία καταμέτρηση από την Κεντρική Τράπεζα που καταγράφει το Α’ εξάμηνο του 2012, κατέδειξε ότι ποσοστό συνεισφοράς στο ΑΕΠ έχει φτάσει το 5%, μόνο από το κομμάτι της Πλοιοδιαχείρισης. Αν ληφθεί υπόψη και ο τομέας της πλοιοκτησίας και του ευρύτερου ναυτιλιακού τομέα, τότε δικαιολογημένα το ποσοστό θα κυμαίνεται γύρω στο 7-8% του ΑΕΠ. Να επισημάνουμε ότι το ποσοστό αυτό είναι χωρίς καμία κρατική επένδυση. Ο κλάδος της Ναυτιλίας είναι αυτό-λειτουργήσιμος και το μόνο που χρειάζεται είναι η πολιτική στήριξη της πολιτείας που με συγκεκριμένες ενέργειες θα εξασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του. Οι 145 εταιρείες Μέλη μας απασχολούν γύρω στις 4500 εργαζόμενους στην Κύπρο, με τους μισούς να είναι Κύπριοι υπήκοοι, ενώ το άλλο ποσοστό να προέρχεται κυρίως από Βόρειο-Ευρωπαϊκές χώρες. Η συνεισφορά του κλάδου μας δεν προέρχεται τόσο από την άμεση φορολογία, αλλά κυρίως από την έμμεση συνεισφορά. Εδώ να επισημάνω για παράδειγμα, ότι δύο από τις πέντε μεγαλύτερες εταιρείες Πλοιοδιαχείρισης στον κόσμο έχουν έδρα τους την Κύπρο. Πάγιος στόχος του Επιμελητηρίου παραμένει η συνέχιση της παραμονής όλων αυτών των Ναυτιλιακών Εταιρειών στην Κύπρο. 

Πείτε μας λίγα λόγια για την παγκόσμια κατάσταση και τη διεθνή κρίση στη ναυλαγορά.
Το 90% του παγκόσμιου εμπορίου διακινείται σήμερα μέσω θαλάσσης. Στη Ναυτιλία συνηθίζουμε να λέμε ότι, αν ο παγκόσμιος στόλος για οποιοδήποτε λόγο παύσει να διακινείται για τρεις εργάσιμες ήμερες, η μισή υφήλιος θα ξεραθεί και η άλλη μισή θα παγώσει. Το πλοίο είναι ακόμη το πιο ασφαλές μέσο μεταφοράς εμπορευμάτων και ατόμων, το λιγότερο ρυπογόνο και το πιο οικονομικό από πλευράς μεταφοράς. Συνδυάζοντας τα παραπάνω καταλαβαίνουμε ότι η Ναυτιλία είναι αμιγώς μία παγκοσμιοποιημένη βιομηχανία. Επηρεάζεται από γεγονότα και καταστάσεις που συμβαίνουν στη διεθνή οικονομία. Μετά την πτώση της Lehman Brothers και την αλυσιδωτή αντίδραση που προκλήθηκε στην παγκόσμια οικονομία, η Ναυτιλία έχει υποστεί τα πάνδεινα. Το 2008 είχαμε βιώσει μέχρι και 80% μείωση των ναύλων, κάτι που επέφερε αρνητικές επιπτώσεις σε πολλές ναυτιλιακές εταιρείες ανά τον κόσμο. Δυστυχώς, όπως η παγκόσμια οικονομία δεν έχει εξέλθει ακόμη από αυτόν τον κυκεώνα, έτσι και η Ναυτιλία βρίσκεται στην ίδια κατάσταση. Η Ναυτιλία έχει μία κυκλική ζωή. Συνήθως έχει 3-4 χρόνια κερδοφόρων ναύλων και μετά ένα χρόνο σταθεροποίησης. Με την κατάρρευση της Lehman, η περίοδος εξισορρόπησης εκεί που σε άλλες περιπτώσεις θα ήταν 1-2 χρόνια, τώρα έχει επιμηκυνθεί αρκετά περισσότερο. Αυτό που βλέπουμε από τα Μέλη μας είναι ότι σε παγκόσμια βάση η Ναυτιλία περνάει αρκετές δυσκολίες και σε εθνική βάση, θα έλεγα ότι, παρόλο που ως εκ τούτου έχουν επηρεαστεί και οι εταιρείες-Μέλη μας, νομίζω ότι με τις σωστές κινήσεις και διευθετήσεις των εταιρειών λειτουργικών σχεδίων ανάπτυξης που έχουν προβεί, όπως η επιμήκυνση των δανείων τους για την αγορά πλοίων, θα τα καταφέρουν σταδιακά να εξέλθουν αυτού του κυκεώνα.

Ποιές είναι οι μελλοντικές προοπτικές και ποιες οι τρέχουσες ανάγκες του κλάδου;
Αν πάμε πίσω στο χρόνο θα δούμε ότι στο Επιμελητήριο δουλέψαμε πολύ σκληρά για δέκα χρόνια μαζί με τη Ναυτιλιακή Διοίκηση ώστε πρωτίστως να αναβαθμιστεί το γόητρο της Κυπριακής Σημαίας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Τα επόμενα δέκα χρόνια 1999 – 2010 δουλέψαμε συντονισμένα για να εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση το νέο Ναυτιλιακό Φορολογικό Σύστημα μας ώστε οι εταιρείες αυτές να αισθανθούν ότι η Κύπρος είναι μια χώρα με αξιόπιστο και Ανταγωνιστικό Ναυτιλιακό φορολογικό πλαίσιο και να παραμείνουν εδώ και να αναπτυχθούν. Σίγουρα η Κύπρος από μόνη της δεν μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα ρευστότητας/δανισμού εξειδικευμένων τραπεζών που η Ναυτιλία πάντοτε χρειάζεται την αγορά καινούριων πλοίων, αυτό όμως είναι ένα διεθνές πρόβλημα. Άλλα προβλήματα, όπως η περαιτέρω μείωση των ρύπων και η πειρατεία είναι βασικά διεθνή θέματα για την επίλυση των οποίων εργαζόμαστε σε διεθνή σώματα. Βάσει ενός Σχεδίου Δράσης (“Lobbying Action Plan”) που έχουμε ετοιμάσει ενόψει των Προεδρικών Εκλογών, το Επιμελητήριο έχει προσεγγίσει με διάφανο και ξεκάθαρο τρόπο τους Προέδρους υποψήφιους ώστε να τους ενημερώσει για τις τρέχουσες ανάγκες της Ναυτιλιακής Βιομηχανίας. Ακολουθούμε ένα τρίπτυχο που έχει αποδεδειχθεί λειτουργικό και βάσει αυτού υπάρχει σωστή ιεράρχηση των αιτημάτων μας. Θα σας τα παρουσιάσω με αντίθετη σειρά προτεραιότητας. Το τρίτο αίτημα είναι η “Αχίλλειος Πτέρνα” της Κυπριακής Ναυτιλίας, το ”Τουρκικό Εμπάργκο” δηλαδή την απαγόρευση κατάπλου Κυπριακών πλοίων σε Τουρκικά λιμάνια. Αναμένουμε ότι ο Πρόεδρος που θα εκλεγεί θα αναλάβει την πολιτική δέσμευση ώστε να προχωρήσουμε σε μια ακόμη πιο διεκδικητική πολιτική που θα οδηγήσει στην άμεση ή έστω μερική επίλυση του σοβαρού αυτού χρόνιου προβλήματος.Το δεύτερο αίτημα είναι συνυφασμένο με την οικονομική μας συνεισφορά. Θεωρούμε ότι δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε. Παρακολουθώντας τον κοινοτικό ανταγωνισμό, βλέπουμε να υπάρχουν προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης. Αφού η Κύπρος ναυτιλιακά έχει όλες αυτές τις δυνατότητες, το δεύτερο μας αίτημα είναι η επέκταση του Ναυτιλιακού φορολογικού μας συστήματος και η περαιτέρω προώθηση του στο εξωτερικό. Το κύριο αίτημα μας είναι η αναβάθμιση της Ναυτιλιακής Διοίκησης. Να ξεκαθαρίσω ότι δεν υπάρχει κανένα παράπονο από τους νυν κυβερνώντες ή τον Υπουργό Συγκοινωνιών. Λόγω του γεγονός όμως ότι οι Διεθνείς εξελίξεις στη Ναυτιλία τρέχουν διαρκώς –εμείς λέμε ότι η Ναυτιλία είναι η “Νέα Υόρκη που δεν κοιμάται ποτέ”, οι μηχανές των πλοίων δεν σταματούν ποτέ – πρέπει να υπάρχει και η ανάλογη δυνατότητα ταχύτερης και ορθότερης διαμόρφωσης της Κυβερνητικής Πολιτικής για τη Ναυτιλία. Πιστεύουμε λοιπόν, ότι χρειάζεται να δημιουργηθεί μια ξεχωριστή θέση “Υφυπουργού Ναυτιλίας”, η οποία θα λειτουργήσει καταλυτικά στην επίλυση υφισταμένων λειτουργικών προβλημάτων στην Ναυτιλία και θα συμβάλει έτσι και στην προσέλκυση περισσοτέρων πλοιοκτητών στην Κύπρο. Χαίρομαι να αναφέρω ότι στις επαφές που έχουμε ήδη κάνει με τους Προεδρικούς υποψηφίους, έχουμε συναντήσει θετική ανταπόκριση στα πιο πάνω αιτήματά μας. Συμπερασματικά, δεδομένου ότι τα τρία αυτά αιτήματα/εισηγήσεις υλοποιηθούν, το μέλλον της Κυπριακής Ναυτιλιακής Βιομηχανίας και η σημαντική της οικονομική συνεισφορά, διαγράφονται ευοίωνα.