Για τις ανάγκες υπογραφής ενός μνημονίου το οποίο θα κατανοεί τις ανάγκες της κυπριακής οικονομίας μίλησε ο Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ κ. Μιχάλης Πήλικος σε συνέντευξή του στην «Επιχειρηματική». Παρουσιάζοντας τις θέσεις της ΟΕΒ για τις επερχόμενες αλλαγές στις επιχειρήσεις και τα εργασιακά, αλλά και προβλέποντας αυτή την κρίση μερικά χρόνια πριν παραμένει πιστός στις απόψεις του και θεωρεί δεδομένο ότι η αλλαγή «πλεύσης» είναι η μόνη λύση για έξοδο από αυτή την κρίση. 

ΕΡ: Τι πιστεύετε ότι οδήγησε την κυπριακή οικονομία στη σημερινή οικονομική κατάσταση;
ΑΠ: Η σημερινή οικονομική κατάσταση είναι το αποτέλεσμα των συνεπειών της διεθνούς οικονομικής κρίσης που ξεκίνησε πριν από 3-4 χρόνια στην Αμερική και δυστυχώς επηρέασε την Ευρώπη και κυρίως τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου που είναι ταυτόχρονα και μέλη του Eurogroup και οι οποίες έχουν υιοθετήσει για νόμισμα το ευρώ. Οι χώρες αυτές συνέχισαν για διάφορους λόγους να ξοδεύουν όπως και στο παρελθόν, χωρίς η πιστοληπτική τους ικανότητα να είναι ανάλογη των δαπανών τους, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στη σημερινή κατάσταση. Λόγω του κουρέματος του ελληνικού χρέους και των ελληνικών ομολόγων η κατάσταση επιδεινώθηκε και δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με μια κρίση που σχετίζεται μόνο με τα δημοσιονομικά ελλείμματα ή τα δημόσια χρέη αυτών των χωρών, αλλά και κρίση που σχετίζεται με το τραπεζικό σύστημα. Με όλη αυτή τη δυσάρεστη κατάσταση που επικρατεί στο δημοσιονομικό και στο τραπεζικό σύστημα, πρέπει να λάβουμε υπόψη, ότι οι τράπεζες στην Κύπρο δεν είναι σε θέση να χρηματοδοτούν άλλο πια τις επιχειρήσεις. Απόρροια της κρίσης είναι η μεγάλη ύφεση, η οποία έχει οδηγήσει την ανεργία σε πάρα πολύ υψηλά επίπεδα – πρωτοφανή για την Κύπρο. Το ποσοστό της ανεργίας για το οποίο γίνετε λόγος ανέρχεται στο 11%. Η ΟΕΒ από το 2007 ήταν η πρώτη που μιλούσε για τη λήψη μέτρων. Προβλέπαμε ότι η ανεργία πιθανόν να ξεπεράσει το 7% και τότε το υπάρχον ποσοστό ανεργίας ήταν περίπου 3,35%-4%. Η κριτική που μας ασκήθηκε ήταν απίστευτα σκληρή και έντονη. Δυστυχώς, επιβεβαιωθήκαμε και αυτά τα υψηλά επίπεδα ανεργίας είναι η χειρότερη συνέπεια αυτής της οικονομικής κρίσης. Η δική μου η εκτίμηση είναι ότι αν αφήσουμε τα πράματα να εξελιχθούν όπως ήδη εξελίσσονται, σύντομα θα φτάσουμε το 15%. Ο ιδιωτικός τομέας έχει πληγεί και με αυτό το δεδομένο οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι πρέπει το συντομότερο δυνατό να λάβουμε τα αναγκαία μέτρα. Αποδείχτηκε ότι εμείς από μόνοι μας, δεν ήμασταν είτε ικανοί είτε πρόθυμοι να αναλάβουμε τα αναγκαία μέτρα γι’ αυτό και βρίσκεται στην Κύπρο σήμερα η Τρόικα, η οποία ελπίζω ότι θα μας βοηθήσει να πάρουμε τα αναγκαία μέτρα και να βγούμε επιτέλους από αυτή την κρίση.

ΕΡ: Ποιες οι θέσεις της ΟΕΒ για έξοδο της κυπριακής οικονομίας από την οικονομική συγκυρία στην οποία έχει περιέλθει;
ΑΠ: Πέραν των συγκεκριμένων μέτρων που θα αναφέρω σε λίγο, σίγουρα αυτή τη στιγμή πρέπει να διαχειριστούμε αυτή τη δύσκολη κατάσταση που έχουμε περιέλθει με λογική και σύνεση. Τη στιγμή που μιλάμε η Τρόικα βρίσκεται στην Κύπρο και νομίζω ότι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε είναι να συμφωνήσουμε μαζί τους και να υπογράψουμε ένα μνημόνιο συναντίληψης. Αυτό είναι βασική προϋπόθεση ώστε να πάρουμε τα αναγκαία δάνεια. Τα δάνεια αυτά, για τα οποία δεν μιλώ θεωρητικά, είναι η αναγκαία χρηματοδότηση που χρειαζόμαστε, διότι απ’ ότι φαίνεται, τα οικονομικά του κράτους αντέχουν μέχρι το τέλος Οκτωβρίου. Άρα, τα χρήματα αυτά είναι αναγκαία από τη μια να καλυφθούν οι ανάγκες του κράτους, και από την άλλη να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες ώστε να συμβούν δύο τινά. Πρώτον, οι τράπεζες να λειτουργήσουν έχοντας επαρκή κεφάλαια και πληρώντας τα κριτήρια της Ε.Ε. αλλά και ταυτόχρονα αφού ανακεφαλαιοποιηθούν, να διοχετεύσουν στις επιχειρήσεις την αναγκαία ρευστότητα ώστε οι επιχειρήσεις με τη σειρά τους, να βοηθήσουν την ανεργία να μειωθεί. Τα μέτρα τα οποία μας έχει εισηγηθεί η Τρόικα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση και νομίζω ότι θα πετύχουμε τον τελικό στόχο.

ΕΡ: Με δεδομένο ότι η κυβέρνηση θα λάβει σημαντικά μέτρα λιτότητας για αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, θεωρείτε σίγουρο ότι οι επιχειρήσεις στο πλαίσιο διασφάλισης της βιωσιμότητας τους θα προβούν σε περαιτέρω απολύσεις εργαζομένων;
ΑΠ: Οι μαζικές απολύσεις ή ακόμα και οι κατά επιχείρηση απολύσεις, δεν σχετίζονται καθόλου με τα πιθανά μέτρα λιτότητας που θα λάβει η κυβέρνηση. Τα πιθανά μέτρα λιτότητας έχουν σχέση με το νοικοκύρεμα των δημοσιονομικών μας. Να επέλθει δηλαδή δημοσιονομική σταθερότητα. Καμιά οικονομία σε καμιά χώρα του κόσμου δεν αναπτύχτηκε όταν το κράτος βίωσε δημοσιονομική αστάθεια. Άρα αυτό που λένε ορισμένοι ότι με τις περικοπές θα εμβαθύνουμε την κρίση και την ύφεση, εγώ προσωπικά το απορρίπτω, διότι πρωταρχικός στόχος είναι η δημοσιονομική σταθερότητα. Επερχόμενη η δημοσιονομική σταθερότητα, το κράτος, θα έχει τη δυνατότητα να διαθέσει κάποια από τα χρήματα που σήμερα σπαταλά εδώ και εκεί, διαθέτοντάς τα στην αγορά προκειμένου να επέλθει ανάπτυξη. Πώς γίνεται αυτό; Όπως έχω πει επανειλημμένα, οι επιχειρήσεις δεν είναι αυτές που έχουν δημιουργήσει την κρίση. Ο μόνος τρόπος για να βγούμε από την κρίση και να λυθούν τα προβλήματα είναι οι ίδιες οι επιχειρήσεις. Γι’ αυτό θα πρέπει να σταματήσουμε να επιτιθέμεθα εναντίον των επιχειρήσεων και της επιχειρηματικής δραστηριότητας γενικότερα. Όπως προανέφερα, βασική προϋπόθεση είναι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Για να γίνει ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα πρέπει να υπογραφεί το μνημόνιο. Άρα οποιαδήποτε καθυστέρηση είναι αρνητική.

ΕΡ: Ποια είναι η θέση της ΟΕΒ για την ενδεχόμενη κατάργηση του θεσμού της ΑΤΑ;
ΑΠ: Η παγία θέση της ΟΕΒ εδώ και δεκαετίες είναι η πλήρης κατάργηση της ΑΤΑ. Κατά καιρούς έχουμε κάνει εκστρατείες και προσπάθειες, οι οποίες μέχρι σήμερα, ήταν ανεπιτυχής διότι η ΑΤΑ έχει πολλά αρνητικά με κυριότερο την αυθαίρετη αύξηση του μισθολογικού κόστους. Η αυτόματη επιβολή της, τόσο σε επιχειρήσεις που είναι κερδοφόρες, όσο και σε εκείνες που είναι ζημιογόνες, δεν υπάρχει κατά την άποψη μας κάτι το θετικό. Ναι, αυτή η αποζημίωση της ενδεχόμενης απώλειας του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων με την αύξηση των τιμών, θα μπορούσε να έχει βρεθεί άλλος τρόπος να ελεγχθεί στα πλαίσια των συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες κατά ανάγκη θα είναι ετήσιες. Γι αυτό εκ πρώτης όψεως, συμφωνούμε με την εισήγηση της Τρόικα ότι πρέπει να καταργηθεί. Υπάρχουν πολλοί τρόποι μέσω των οποίων το κράτος μπορεί να βοηθήσει κάποιες κοινωνικές τάξεις, σε καμία όμως περίπτωση δεν πρέπει να επιφορτίζονται οι επιχειρήσεις με τα κοινωνικά μέτρα τα οποία λαμβάνει το κράτος.

ΕΡ: Πόσο πιστεύετε ότι θα επηρεαστεί η καθημερινότητα του Κύπριου πολίτη από τις αλλαγές που θα γίνουν ενόψει της ένταξης μας στο μηχανισμό στήριξης; Πότε εκτιμάτε ότι το βιοτικό επίπεδο μας θα ανακάμψει;
ΑΠ: Ήδη έχει επηρεαστεί κατά πολύ. Επανέρχομαι στο ίδιο σημείο που σας ανέφερα σχετικά με το γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί. Όποιον και να ρωτήσεις για το τι ακριβώς θα γίνει σε 1-2 μήνες κανείς δεν ξέρει τι να απαντήσει. Όλοι είναι επιφυλακτικοί, από τον πιο φτωχό καταναλωτή ή τον πιο πλούσιο επιχειρηματία, επηρεάζονται αναβάλλοντας είτε μικρές αγορές ή μεγάλες επενδύσεις. Αυτό το διάστημα και για τους τελευταίους μήνες δεν κινείται απολύτως τίποτα στην αγορά και όλοι αναβάλουν τις οικονομικές τους αποφάσεις με τη γνωστή φράση: «Άσε να δούμε τι θα γίνει». Άρα για να μη συνεχιστεί αυτή η αρνητική εξέλιξη θα πρέπει να υπογράψουμε το μνημόνιο και δεν εννοώ να μας το επιβάλουν. Φυσικά να εξετάσουμε το περιεχόμενό του με μεγάλη προσοχή, αλλά πρέπει ταυτόχρονα να γίνει κατανοητό, ότι η διαπραγματευτική μας δύναμη είναι περιορισμένη. Δυστυχώς, θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσω άλλη μια ρήση: «η Τρόικα έχει το καρπούζι έχει και το μαχαίρι». Με αυτό το δεδομένο πρέπει το συντομότερο δυνατό να καταλήξουμε σε ένα μνημόνιο.

ΕΡ: Θεωρείτε ότι οι τράπεζες θα χρειαστούν περισσότερα κεφάλαια για τη συνολική κάλυψη των αναγκών τους; Αν ναι, όταν ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίηση τους, τα χρήματα αυτά θα φτάσουν στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά;
ΑΠ: Αυτή είναι η ελπίδα μας. Εξαρτάται πόσο επιστημονικά ορθή θα είναι η ανακεφαλαιοποίηση και κατά πόσο σωστά θα εκτιμηθούν αυτές οι ανάγκες για ανακεφαλαιοποίηση. Εάν το ποσό το οποίο δοθεί στις τράπεζες είναι ικανό να τις ανακεφαλαιοποιήσει επαρκώς, τότε σίγουρα μια τράπεζα θα έχει πολλά ρευστά διαθέσιμα για να τα διαθέσει στην αγορά. Αντιλαμβάνεστε ότι μια τράπεζα δεν παίρνει χρήματα από το μηχανισμό στήριξης μέχρι τον μικρό-καταθέτη για να τα έχει κλειδωμένα στα θησαυροφυλάκια της. Η τράπεζα παίρνει τα χρήματα ακριβώς για να τα δανείσει και να βγάλει και κέρδος. Άρα σε τελική ανάλυση τη συμφέρει να δανείσει όσο περισσότερα χρήματα λάβει, αρκεί να τηρεί τις προϋποθέσεις. Εμείς έχουμε ως βασική επιδίωξη τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων το συντομότερο ώστε να αρχίσουν επαναδραστηριοποιούνται και να αρχίσει η ανεργία να πέσει.