Για τις εξελίξεις που αφορούν τα εργασιακά, την ανεργία, το θέμα της ΑΤΑ, καθώς και τις προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Κυπριακή οικονομία στο προσεχές διάστημα μίλησε σε συνέντευξή της στην «Επιχειρηματική», η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Σωτηρούλα Χαραλάμπους. Σε ένα Υπουργείο καθοριστικής σημασίας για την οικονομία της χώρας, η Υπουργός εξέφρασε ανοιχτά τους προβληματισμούς της, αλλά και την συγκρατημένη αισιοδοξία που διατηρεί για το μέλλον.

ΕΡ.: Ποιες είναι οι άμεσες προτεραιότητες του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων μέχρι το τέλος του 2012, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές συγκυρίες και τις παρεμβάσεις που ενδέχεται να επιβάλει η Τρόικα, ιδιαίτερα σε εργασιακά θέματα;
ΑΠ.: Κύρια προτεραιότητα μας είναι η συνέχιση και η αναβάθμιση των δράσεων και των παρεμβάσεων μας σ’ ότι αφορά τα θέματα της ανεργίας. Και διευκρινίζω εδώ, ότι το Υπουργείο Εργασίας δεν μπορεί να μειώσει την ανεργία, διότι η ανεργία είναι μία συνιστώσα που εξαρτάται πάρα πολύ από την κατάσταση της οικονομίας. Από την ώρα που έχουμε μπει σε μια βαθειά ύφεση αυτό έχει επίπτωση πάνω στην αγορά εργασίας. Εμείς θα συνεχίσουμε να δίδουμε κίνητρα για προσλήψεις, μέσα από τα εξειδικευμένα σχέδια τα οποία έχουμε και θα προσπαθούμε να αξιοποιούμε την περίοδο που το εργατικό δυναμικό είναι εκτός αγοράς εργασίας για να το αναβαθμίζουμε με στοχευμένες παρεμβάσεις στην κατάρτιση και επανακατάρτιση, σε τομείς της οικονομίας που έχουν προοπτική είτε άμεση, είτε πιο μεσοπρόθεσμη. Εξ’ ου και η πρωτοβουλία που πήραμε και ολοκληρώνεται τώρα μελέτη από την Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού για τις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό στον τομέα της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων. Προσπάθεια μας επίσης είναι να καταπολεμήσουμε την αδήλωτη και την παράνομη εργασία η οποία σε καιρούς κρίσης έχει επίδραση πάνω στις προοπτικές κάποιων ανθρώπων που θα μπουν στην αγορά εργασίας. Ταυτόχρονα ως Υπουργείο προσπαθούμε να διασυνδέσουμε έργα ανάπτυξης και προοπτικές ανάπτυξης, είτε αφορούν το δημόσιο τομέα, είτε τον ιδιωτικό τομέα, με θέματα απασχόλησης. Δημιουργήσαμε κάποιους μηχανισμούς ώστε να παρεμβαίνουμε, με τη σωστή έννοια, σε έργα ανάπτυξης, κυρίως μεγάλα, για να δούμε τι ανάγκες έχουν και να τα στηρίζουμε καλύπτοντας τις ανάγκες τους σε ανθρώπινο δυναμικό. Επίσης μέχρι το τέλος του χρόνου θα συνεχίσουμε να ασκούμε το διαμεσολαβητικό και υποβοηθητικό ρόλο μας για να λειτουργούν ομαλά, χωρίς αχρείαστες αντιπαραθέσεις, οι εργασιακές σχέσεις. Αυτό είναι σημαντικό γιατί το σύστημα εργασιακών σχέσεων στην Κύπρο πάντοτε στηριζόταν στο διάλογο μεταξύ των δύο πλευρών, αφού στην Κύπρο οι συλλογικές συμβάσεις δεν είναι νομοθετημένες. Το κράτος ερχόταν ως ένας βοηθητικός παράγοντας. Επομένως δεν πρέπει να οδηγηθούμε σε ενέργειες μονομερείς που θα φέρνουν σύγκρουση και που θα έχουν και ζημιά σε μια οικονομία που ήδη υποφέρει. Μια άλλη προτεραιότητα μας αφορά τον εκσυγχρονισμό και την αναμόρφωση του συστήματος των προνοιακών επιδομάτων και ειδικότερα του νόμου για το δημόσιο βοήθημα. Ολοκληρώνουμε μέχρι το τέλος χρόνου μία μεγάλη αλλαγή στο σχετικό νόμο που η βασική της φιλοσοφία είναι να σταματήσουμε να καλύπτουμε ανομοιογενείς ομάδες και να πάμε σε εξειδικευμένα σχέδια τα οποία θα είναι στοχευμένα και σε σχέση με τα κριτήρια τους και σε σχέση με την ιδιαιτερότητα της ομάδας που θέλει στήριξη. Έτσι θα στηρίζουμε άτομα με βάση τις πραγματικές τους ανάγκες και θα έχουμε καλύτερο έλεγχο. Ταυτόχρονα θα υπάρχει και μια σειρά από παρεμβάσεις και δεσμεύσεις από το ίδιο το άτομο για να ανεξαρτητοποιείται από τα επιδόματα.

ΕΡ.: Ποιες είναι οι θέσεις της Κυβέρνησης σε περίπτωση που ζητηθεί η κατάργηση του θεσμού της ΑΤΑ;
ΑΠ.: Πρώτα να ξεκαθαρίσω πως και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις ανά χώρα συστάσεις δεν έθεσε θέμα κατάργησης της ΑΤΑ. Στη σύσταση της προς την Κύπρο μιλά για μεταρρύθμιση του θεσμού της ΑΤΑ, σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και με βάση το σύστημα των εργασιακών σχέσεων της Κύπρου, έτσι που αυτός ο θεσμός να ανταποκρίνεται καλύτερα στα θέματα της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Άρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδέχεται ότι η ΑΤΑ είναι μέρος του συστήματος εργασιακών σχέσεων της Κύπρου και μέρος του μηχανισμού διαμόρφωσης των μισθών και ότι είναι μέσα από διάλογο που πρέπει να μεταρρυθμιστεί. Ξεκινήσαμε ένα διάλογο με στόχο να την κάνουμε κοινωνικά πιο ισορροπημένη και δίκαιη και να ανταποκρίνεται καλύτερα στα θέματα ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας. Αυτή ήταν και η θέση μας στη συζήτηση με τους εκπροσώπους της τρόικα.

ΕΡ.: Με δεδομένο ότι η Κύπρος είναι μια χώρα μικρή και έχει συγκεκριμένα οικονομικά προβλήματα να αντιμετωπίσει, πιστεύετε ότι αυτό θα την βοηθήσει ώστε να υιοθετηθεί μια συνταγή λιγότερο επώδυνη σε σχέση με άλλες χώρες;
ΑΠ.: Αρχικά πρέπει να πούμε ότι η Κύπρος έχει προσφύγει στο μηχανισμό στήριξης κυρίως γιατί ο τραπεζικός τομέας έχει βρεθεί πάρα πολύ εκτεθειμένος. Και αν ακόμα η Κύπρος αυτή τη στιγμή είχε μηδέν τοις εκατό δημοσιονομικό έλλειμμα, οι ανάγκες των τραπεζών θα ήταν εκεί. Άρα πρέπει να ληφθεί υπόψη αυτό στη συζήτηση για το μνημόνιο. Έχουμε βέβαια δημοσιονομικά και διαρθρωτικά προβλήματα αλλά και προβλήματα στρεβλώσεων που πρέπει να αντιμετωπιστούν και να ληφθούν μέτρα όπου επιβάλλεται. Σαφώς για να μπορεί το κράτος να ζει πρέπει να έχει υγιείς προϋπολογισμούς. Να έχει έξοδα που να είναι διαχειρίσιμα και έσοδα που να του επιτρέπουν να παίζει το ρόλο του. Εκείνο που κυρίως πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι οι ιδιαιτερότητες μιας οικονομίας ενός απομακρυσμένου νησιού. Η οικονομία μας επιβαρύνεται με συγκεκριμένα κόστη τα οποία δεν είναι διαχειρίσιμα από μέσα. Είμαστε μία χώρα η οποία εισάγει την πλειοψηφία των πρώτων υλών για να παραχθεί οτιδήποτε σ’ αυτό τον τόπο. Και έχουμε ευθύνες γιατί δεν φροντίσαμε έγκαιρα να απεξαρτητοποιηθούμε από το πετρέλαιο και αφήσαμε πίσω τα θέματα της τεχνολογικής αναβάθμισης και της παραγωγικότητας. Ακόμα πρέπει να ληφθεί υπόψη το πραγματικό αποτέλεσμα των μέτρων που έχουν ληφθεί σε άλλες χώρες. Επανήλθαν γρήγορα σε ανάπτυξη αυτές οι χώρες; Σταθεροποιήθηκε η ύφεση τους; Μεγάλωσε η ύφεση τους; Μεγάλωσε η ανεργία; Μεγάλωσε η φτώχεια; Βοήθησε πραγματικά τις επιχειρήσεις; Όλα αυτά τα πρέπει να απαντηθούν. Επομένως οι εμπειρίες άλλων χωρών δεν μπορεί να μη ληφθούν υπόψη. Άρα δεν είναι θέμα επιείκειας προς την Κύπρο. Είναι θέμα αξιολόγησης μιας διαδρομής που έχουμε περάσει. Να δούμε που ήταν τα θετικά μας και που τα αρνητικά μας. Και να γίνουμε όλοι σοφότεροι μέσα απ’ αυτή τη διαδικασία

ΕΡ.: Πως θα χαρακτηρίζατε τη μέχρι σήμερα πορεία σας στο τιμόνι του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και ποια τα σημαντικότερα επιτεύγματα;
ΑΠ.: Άλλοι πρέπει να κρίνουν το έργο μου, εγώ το μόνο που μπορώ να πω είναι πως δεν ήταν εύκολα χρόνια αυτά τα χρόνια στο Υπουργείο Εργασίας. Βρεθήκαμε στη δυσκολότερη κατάσταση που έχει περάσει η Κύπρος από το 1974. Προσπάθησα τα θετικά που έχουμε κτίσει στις εργασιακές σχέσεις και κυρίως το αίσθημα εμπιστοσύνης που αναπτύχθηκε να είναι πάντοτε κάτω από τη δική μου πυξίδα στη σχέση μου με τους κοινωνικούς εταίρους και παρά την κρίση να κάμουμε κάποια βήματα μπροστά σε θέματα κοινωνικής πολιτικής. Και αναφέρομαι στην υιοθέτηση του νόμου για την ποσόστωση για τα άτομα με αναπηρίες.

ΕΡ.: Με αφορμή την Ευρωπαϊκή προεδρία έχουν προγραμματιστεί κάποιες συναντήσεις με ευρωπαίους ομολόγους σας και αν ναι ποια ζητήματα θα συζητηθούν για την απασχόληση;
ΑΠ.: Είχα ήδη στα πλαίσια της προετοιμασίας για την ανάληψη της προεδρίας του συμβουλίου απασχόλησης και κοινωνικής πολιτικής διμερείς επαφές σχεδόν με όλους τους ομολόγους μου και είδαμε τις προτεραιότητες που έχουν οι άλλες χώρες και πως αυτές οι προτεραιότητες βρίσκουν τη θέση τους μέσα στο εξάμηνο πρόγραμμα της προεδρίας. Στο άτυπο συμβούλιο υπουργών απασχόλησης που πραγματοποιήθηκε 12 με 13 Ιουλίου στην Κύπρο το κύριο θέμα που μας απασχόλησε ήταν ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων, των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης για την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», με την αύξηση της απασχόλησης και την καταπολέμηση της φτώχειας. Όσον αφορά το Υπουργείο μας προτεραιότητα θα δώσουμε στο θέμα της καταπολέμησης της ανεργίας στους νέους, για το οποίο θέμα τον Οκτώβρη θα έχουμε συνέδριο Προεδρίας στην Κύπρο.